Het programmavoorstel voor Vrouwkracht is ingediend en positief ontvangen; het traject bevindt zich nu in de procedures omtrent toekenning. Vrouwkracht is een voorgesteld tienjarig programma voor de periode 2027 tot 2037 . Het programma richt zich op twee belangrijke perioden in het leven van vrouwen: de periode rond de zwangerschap en de overgang. We onderzoeken niet alleen wat gezondheidsproblemen en werkuitval veroorzaakt, maar juist ook welke factoren vrouwen beschermen en helpen om gezond, veerkrachtig en actief te blijven.
Mentale klachten zijn de grootste oorzaak van langdurig werkverzuim: ze veroorzaken 47,5% van de uitval onder vrouwen, ten opzichte van 34% bij mannen. Uitval van vrouwen door mentale klachten gebeurt met name rond twee voorspelbare levensfasen: na de geboorte van het eerste kind en rond de overgang. Dit vergroot gezondheidsverschillen en raakt sectoren met grote personeelstekorten zoals zorg, onderwijs en kinderopvang, in een snel vergrijzende regio. De huidige zorg voor vrouwen is gebaseerd op onderzoek met mannen. Dat past niet. Klachten worden later herkend, behandelingen zijn minder effectief en bijwerkingen komen vaker voor. Dit leidt tot onnodig langdurige ziekte en verlies van waardevol menselijk kapitaal.
Noord-Nederland biedt een sterke basis voor dit onderzoek. Binnen Vrouwkracht komen de bestaande onderzoeksdata-infrastructuur FemHealthData, met grootschalige gegevens over de gezondheid van vrouwen gedurende hun levensloop, en expertise op het gebied van medische en mentale gezondheid samen. De veilige data infrastructuur van FemHealthData maakt het mogelijk om persoonlijke data te gebruiken zonder de privacy te schenden. Daarnaast beschikt de regio over geavanceerde rekenkracht (AI Fabriek) en een sterk netwerk van partners om kennis te vertalen naar de praktijk. Hierdoor kunnen nieuwe inzichten worden vertaald naar preventie en ondersteuning die in de regio worden ontwikkeld, getest en verbeterd. Wat in de Noordelijke regio werkt, kan ook waardevolle kennis en werkwijzen opleveren voor andere regio’s in Nederland en voor andere landen.
FemHealthData biedt de infrastructuur om gegevens uit verschillende zorgdomeinen veilig samen te brengen en te gebruiken voor onderzoek naar de gezondheid van vrouwen.
Lifelines volgt een grote groep mensen uit Noord-Nederland gedurende langere tijd, waaronder ook 180.000 vrouwen. Daardoor worden veranderingen in gezondheid, leefstijl en leefomgeving zichtbaar.
Binnen het UMCG komt expertise samen over vrouwengezondheid, zwangerschap, overgang en de invloed van hormonale veranderingen op de mentale gezondheid van vrouwen.
De AI Fabriek biedt de kennis en rekenkracht die nodig zijn om grote hoeveelheden gegevens te analyseren en daarin relevante patronen te herkennen.
Nij Begun en regionale partners verbinden Vrouwkracht met de maatschappelijke en economische opgaven van Groningen en het noorden van Drenthe. Daardoor kunnen nieuwe inzichten en interventies in de regio worden ontwikkeld, getest en verbeterd.
Elke euro die wereldwijd in vrouwengezondheid wordt geïnvesteerd, levert gemiddeld drie euro economische waarde op . Vrouwen in Groningen en Noord-Drenthe nemen minder vaak deel aan de arbeidsmarkt dan gemiddeld in Nederland. Tegelijkertijd draaien sectoren waar personeelstekorten groot zijn, zoals zorg, onderwijs en kinderopvang, voor een groot deel op vrouwelijke werkkracht. Door de dubbele vergrijzing is juist het Noorden extra gevoelig voor uitval van ervaren vrouwkracht in deze schaarsteberoepen. Betere vrouwengezondheid is daarmee niet alleen een gezondheidsdoel, maar ook een maatschappelijke investering. Daarom willen wij met dit programma beter begrijpen wat vrouwen in deze regio gezond, veerkrachtig en actief houdt, zodat we gerichte preventie kunnen ontwikkelen die hun gezondheid én duurzame deelname aan de arbeidsmarkt ondersteunt.
Met Vrouwkracht leggen we de kennisbasis voor een grotere ambitie. We willen dat Groningen en Noord-Drenthe uitgroeien tot een regio waar vrouwen langer gezond en veerkrachtig blijven en volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Onze stip op de horizon is dat uitval door ziekte in sectoren als zorg, onderwijs en kinderopvang halveert en dat preventie, gerichte diagnostiek en behandeling net zo goed aansluiten bij vrouwen als bij mannen.
Om deze expertise in onze regio te verankeren en versterken, willen we Noord-Nederland ontwikkelen tot een Europees kenniscentrum en proeftuin voor vrouwengezondheid, Women’s Health AI en FemTech. Een plek waar onderzoek, zorg, onderwijs en (vrouwelijk) ondernemerschap samenkomen en waar nieuwe oplossingen worden ontwikkeld, in de praktijk worden getest en (landelijk) kunnen worden opgeschaald.
Vrouwkracht brengt data, onderzoeksinfrastructuur, wetenschappelijke expertise en kennis uit de regio samen. FemHealthData, onder leiding van Lilian Peters, biedt de data research infrastructuur waarin privacygevoelige gegevens veilig kunnen worden samengebracht en onderzocht. Lifelines brengt unieke gegevens in van 140.000 vrouwen, die gedurende langere tijd worden gevolgd. De AI Fabriek levert de expertise en rekenkracht om deze gegevens te analyseren.
Het onderzoeksteam van de Iris Sommergroep van de afdeling CNC voegt nieuwe kennis toe over mentale gezondheid en de invloed van hormonale veranderingen tijdens de levensloop van vrouwen, en deelt die kennis met een breed publiek. Vrouwen uit de regio, zorgverleners en werkgevers brengen hun behoeften en praktijkkennis in. Daarnaast worden zij betrokken bij de ontwikkeling, het toetsen en het toepassen van nieuwe vormen van ondersteuning.
Vrouwkracht begint met het ontwikkelen van voorspellende modellen op basis van AI. Daarmee onderzoeken we welke factoren samenhangen met veerkracht, met gezondheidsproblemen en met uitval rond de zwangerschap en de overgang. We kijken niet alleen naar risico’s, maar juist ook naar wat vrouwen helpt om gezond, veerkrachtig en actief te blijven.
Zodra het onderzoek bruikbare inzichten oplevert, geven we deze terug aan vrouwen, zorgverleners, werkgevers en beleidsmakers. Dat doen we via praktische materialen, scholing en de regionale netwerken van onze samenwerkingspartners. Zo willen we ervoor zorgen dat de onderzoeksresultaten niet alleen bekend worden, maar ook bijdragen aan meer inzicht, gerichte preventie, passende ondersteuning en, waar nodig, zorg voor vrouwen in de regio.
Samen met de huisartsenopleiding en instellingen voor mentale gezondheid onderzoeken we hoe nieuwe inzichten over vrouwengezondheid, levensfasen en veerkracht een plek kunnen krijgen in opleiding en nascholing. Zo willen we toekomstige en huidige zorgverleners helpen om klachten en risico’s eerder te herkennen en vrouwen gerichter te ondersteunen.
