"Zorgverleners doen alsof ik niets weet, alleen omdat ik arm ben. Maar ik wil juist leren. Ik heb er niets aan gehad; steeds wordt hetzelfde herhaald. Het voelt alsof ze denken dat ik niet slim genoeg ben om vragen te stellen."
Een vaak onderbelichte realiteit is dat ondanks de welvaart in hoge-inkomenslanden vrouwen zonder migratieachtergrond met een lage sociaaleconomische positie (SEP) nog steeds geconfronteerd worden met aanzienlijke gezondheidsachterstanden ten opzichte van vrouwen met een hoge SEP.
In de geboortezorg treden gezondheidsverschillen op in verhoogde risico’s op ongunstige geboorte-uitkomsten zoals vroeggeboorte of perinatale sterfte: Het risico op vroeggeboorte bij vrouwen met een lage SEP in Nederland ligt rond 7-8%, ten opzichte van ongeveer 5-6% bij vrouwen met een hoge SEP. De kans op perinatale sterfte is voor hen 1,5 tot 2 keer zo hoog. Pre-eclampsie, in de volksmond zwangerschapsvergiftiging, komt vaker voor en hun kinderen zijn vaker dysmatuur ofwel te klein voor het aantal weken zwangerschap. Tezamen met de voedingsomstandigheden en erfelijke factoren is de kans op chronische en stofwisselingsaandoeningen voor zowel moeder als kind verhoogd waardoor gezondheidsverschillen in de bestaande generaties én die van de toekomst in stand blijven.
De geboortezorg werkt als een ‘window of opportunity’ omdat vrouwen in hun zwangerschap open staan voor hulp omdat zij het beste willen voor hun (ongeboren) kind. Dit biedt de kans een jong gezin van aan- en afgepaste zorg en begeleiding te voorzien die voorziet in de behoefte van de vrouw en haar gezin. Professionals moeten hiertoe voldoende in staat zijn omdat het hier gaat om zorg en begeleiding die (mogelijk) buiten de standaard zorg ligt. De praktijk en de literatuur laten handelingsverlegenheid en vaardigheden bij professionals zien die voor betering vatbaar zijn, waarbij stigmatisering een issue is.
Culturele competenties bevatten kennis, attitudes en vaardigheden die geïntegreerd met elkaar de knowhow en de gedragingen van de professionals bepalen. Door deze te bestuderen kunnen we een beeld schetsen en aanbevelingen doen voor verbeteringen in de praktijk, het onderwijs en in het onderzoek. We beogen de toegang tot passende zorg voor vrouwen in lage SEP-situaties te verbeteren waardoor kansen op een goede gezondheid en welzijn voor de vrouwen en hun gezinnen toenemen en gezondheidsverschillen kunnen worden verminderd.
De onderzoeksvragen die we stellen zijn:
Onderzoek op dit terrein zal waardevolle inzichten opleveren die de zorg voor vrouwen met een lage sociaaleconomische positie (SEP) zonder migratieachtergrond ten goede zullen komen, aangezien uit onderzoek blijkt dat zowel deze vrouwen als zorgprofessionals te maken hebben met stigmatisering. Zowel vrouwen als zorgverleners kunnen van de bevindingen van dit onderzoek profiteren. Bevindingen zijn informatief voor de toegankelijkheid, aanvaardbaarheid en geschiktheid van de zorg, wat kan bijdragen aan de toegang tot passende zorg voor deze vrouwen.
Door de ‘window of opportunity’ binnen de geboortezorg optimaal te benutten worden kansen op een goede gezondheid van vrouwen en hun kinderen tijdens de zwangerschap, geboorte en de periode daarna vergroot. Deze hangt sterk samen met de gezondheid op latere leeftijd en opvolgende generaties.
Dit is nodig want in Nederland krijgen jaarlijks bijna 25.000 kinderen geen gezonde start in het leven als gevolg van de kwetsbare positie van hun gezin. Hierdoor lopen zij op latere leeftijd een verhoogd risico op lichamelijke aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten, ernstig overgewicht en diabetes, evenals op mentale en ontwikkelingsproblemen. Door de culturele competentie van zorgprofessionals ten aanzien van deze doelgroep te versterken, waaronder hun kennis, houding en vaardigheden, kunnen we mogelijk vrouwen die nu vaak onopgemerkt blijven beter herkennen en ondersteunen. Een gezonde start voor deze vrouwen en hun gezinnen kan bijdragen aan het verminderen van gezondheidsongelijkheden en aan gelijke kansen op gezondheid voor iedereen, ongeacht achtergrond of omstandigheden.
Verbeteringen binnen de geboortezorg kunnen bovendien als voorbeeld dienen voor andere sectoren binnen de gezondheidszorg, aangezien deze problematiek zich waarschijnlijk niet beperkt tot de geboortezorg alleen.
University Medical Center Groningen (UMCG)
Department of Primary and Long-term Care
Midwifery Science Northern-Netherlands
Internal postcode FA21
P.O. Box 196
9700 AD Groningen
UMCG
Department of Primary and Long-term Care
Oostersingel | entrance 47 | building 50 | 2nd floor
Groningen
The Netherlands
