Auditorium of the RUG
The prologue to depression Event

The prologue to depression

Period:
- 12:45
Promotion
Auditorium of the RUG Broerstraat 5, Groningen

This thesis regards the processes of change that people undergo when they develop depressive symptoms. In the TRANS-ID (transitions in depression) Tapering study, over 50 patients were monitored with 5 questionnaires each day for a period of 4 months during and shortly after antidepressant tapering.

We found that in some patients depressive symptoms returned gradually over a period of weeks or months, sometimes so gradually that the patient themselves did not notice the change. In other patients, depressive symptoms returned very suddenly, sometimes even within a day. In both cases it would be useful if signals of returning depression could be detected in an early stage, as this could help prevent depressive recurrence in the future.

We investigated two ways of doing this: (1) by investigating general indicators of instability that have been shown to precede transitions in a wide range of natural systems, and (2) by monitoring feelings of restlessness, a symptom that many patients experience in the stages preceding depression. Even though general indicators of instability could be found in some participants who experienced depressive recurrence, these signals were not found consistently enough to accurately predict depression. However, by monitoring restlessness we could predict whether depressive symptoms would recur in the near future in over 70% of participants.

This predictive accuracy was comparable or slightly better than the predictive accuracy of state-of-the-art methods using more classically obtained data. Monitoring restlessness appears to be a promising new method to detect depressive symptoms in an early stage.

PhD student

Arnout Smit

Promoters

Prof. dr. A.J. Oldehinkel; prof. dr. M.C. Wichers

Dutch summary

Menselijke emoties veranderen gedurende het leven, bijvoorbeeld door groei of belangrijke gebeurtenissen. Voor mensen met een geschiedenis van depressieve klachten kunnen dit soort veranderingen een teken zijn dat de klachten terugkeren of verergeren. In dit proefschrift onderzocht Smit welke veranderingen mogelijk een indicatie zijn voor het ontwikkelen van depressieve klachten in de nabije toekomst.

Voor zijn onderzoek maakte Smit gebruik van de TRANS-ID afbouwstudie, waarin 50 deelnemers gedurende 4 maanden gevolgd werden terwijl ze hun medicatie voor depressie afbouwden. Bij sommige van deze mensen kwamen de depressieve klachten geleidelijk of plotseling terug. 

Smit bekeek of de terugkeer van depressieve klachten voorafgegaan werd door emoties die meer, of trager, op en neer gingen dan anders. Dit bleek bij sommige deelnemers inderdaad voor te komen, maar niet bij genoeg mensen om als een algemene risico-indicator te kunnen gelden. Daarnaast onderzocht Smit de rol van gevoelens van onrust, een symptoom dat vaak voorkomt in het voorstadium van depressie. Deze gevoelens van onrust bleken bij ruim 70 procent van de deelnemers correct te voorspellen of de depressieve klachten in de nabije toekomst terug kwamen. Dit lijkt dus een veelbelovende nieuwe methode om depressie in een vroeg stadium te detecteren.

Curriculum Vitae

Arnout Smit (1991) studeerde psychologie en neuropsychologie aan de Vrije Universiteit (VU) Amsterdam. Hij deed zijn promotieonderzoek bij het SHARE Instituut van het Universitair Medisch Centrum Groningen. Inmiddels is hij werkzaam als postdoc bij de VU Amsterdam. De titel van zijn proefschrift luidt: “The prologue to depression: A tale about complex dynamics and simple trends.”

Promotoren

prof. dr. A.J. Oldehinkel; prof. dr. M.C. Wichers